Asbest in golfplaten herkennen: foto-gids

Waarom is het herkennen van asbest in golfplaten zo belangrijk?

Golfplaten van asbestcement zijn decennialang een standaard dakbedekkingsmateriaal geweest in Nederland. Ze zijn toegepast op boerenschuren, garages, bedrijfshallen en bijgebouwen. Omdat asbestcement uiterlijk sterk lijkt op moderne, asbestvrije varianten, is herkenning zonder kennis moeilijk. Toch is het onderscheid cruciaal: beschadigde of verweerde asbestgolfplaten kunnen microscopisch kleine vezels afgeven die bij inademing ernstige longziekten kunnen veroorzaken, waaronder mesothelioom en asbestose. In deze gids leest u hoe u golfplaten visueel beoordeelt en wanneer u een specialist moet inschakelen.

Tot wanneer werden asbest golfplaten gebruikt?

In Nederland gold tot 1 juli 1993 een verbod op het verwerken van asbest in bouwmaterialen. Golfplaten geproduceerd vóór 1994 bevatten in verreweg de meeste gevallen asbest. Platen die zijn gemaakt tussen 1994 en 1998 kunnen asbest bevatten, omdat de overgang naar asbestvrije productie geleidelijk verliep. Vanaf 1998 zijn golfplaten van Eternit en andere grote fabrikanten volledig asbestvrij.

Vuistregel: Is uw schuur, garage of bijgebouw gebouwd of gerenoveerd vóór 1994, en zijn de golfplaten sindsdien niet vervangen? Dan is de kans op asbest zeer groot. Ga bij twijfel nooit uit van veiligheid, maar laat een inspectie uitvoeren.

Visuele kenmerken van asbest golfplaten

Asbestcement golfplaten zijn te herkennen aan een combinatie van visuele eigenschappen. Geen enkel kenmerk is op zichzelf een garantie, maar samen geven ze een betrouwbaar beeld.

Kleur en oppervlak

Asbestcement golfplaten zijn doorgaans lichtgrijs tot donkergrijs van kleur, soms met een blauwgrijze of groenachtige tint. Het oppervlak voelt ruw en zanderig aan, vergelijkbaar met beton. Bij veroudering worden de platen matte en schilferen ze licht af. Moderne asbestvrije golfplaten van polypropyleenvezels zijn doorgaans gladder en hebben een uniformer oppervlak.

Verwering en witte vlekken

Een sterk indicatief kenmerk is de aanwezigheid van witte vlekken of uitbloeiingen op het oppervlak. Deze worden in de praktijk wel "asbestbloemen" genoemd en ontstaan doordat vezels door de cementmatrix heen migreren. Ziet u een golfplaat met een spikkelig, wit gevlekt patroon? Dan is extra voorzichtigheid geboden. Mosgroei is ook een indicatie van ouderdom: op platen van voor 1994 groeit mos veelvuldig, wat de staat van het materiaal verder aangeeft.

Structuur aan de onderzijde

Kantelt u een golfplaat voorzichtig om (zonder te breken), dan kunt u de onderzijde bekijken. Asbestcement vertoont aan de achterzijde een typisch wafel- of honingraatpatroon. Dit patroon is het gevolg van de productiewijze waarbij de vezels in lagen zijn aangebracht. Bij een zaklamp is dit patroon goed zichtbaar. Moderne asbestvrije platen missen deze structuur doorgaans.

Dikte en gewicht

Asbestcementplaten zijn relatief zwaar en dik: typisch 5 tot 8 mm dik en 15 tot 20 kg per m². Moderne glasvezel- of polypropyleenplaten zijn dunner (3 tot 5 mm) en aanzienlijk lichter.

Markering en productcodes

Op sommige golfplaten is een stempel aangebracht aan de onderzijde of op de rand. Codeletters die op asbesthoudende producten kunnen wijzen:

• AT – Asbestos Technology
• CAF – Compressed Asbestos Fibres
• NF – Non Friable (hechtgebonden, maar kan nog wel asbest bevatten)

Staat er NT (No Asbestos Technology) of een andere asbestvrije codering op de plaat, dan gaat het mogelijk om een moderne variant. Let op: de afwezigheid van een markering zegt niets over de veiligheid. Veel oudere platen zijn niet gestempeld, of de stempel is door verwering onleesbaar geworden.

Wanneer is onderzoek verplicht?

Bij verbouwing of sloop van gebouwen van voor 1994 is een asbestinventarisatie door een gecertificeerd inspecteur wettelijk verplicht. Dit geldt ook als u dakplaten wilt vervangen. De inspecteur neemt een monster van het materiaal en laat dit analyseren in een gecertificeerd laboratorium. Pas na het analyserapport weet u zeker of er sprake is van asbest en welke risicoklasse van toepassing is. Lees meer over de procedure op onze pagina over asbestinventarisatie.

Wat mag u zelf doen en wat niet?

Golfplaten die intact en hechtgebonden zijn, geven normaliter geen vezels af. Toch mag u niet zomaar handelen:

• Niet boren, zagen of breken: Mechanische bewerking van asbestcement zorgt altijd voor vezelafgifte.
• Niet hogedrukreinigen: Een hogedrukreiniger beschadigt de oppervlaktelaag en geeft vezels vrij.
• Niet lopen op het dak: Treedt u op de platen, dan vergroot u het risico op breuk aanzienlijk.
• Particulieren mogen zelf verwijderen tot maximaal 35 m² hechtgebonden asbest, mits de platen onbeschadigd zijn. Boven deze grens of bij beschadiging is een gecertificeerd bedrijf verplicht.

Meer informatie over de regels voor het weggooien van asbestmateriaal leest u in ons artikel over asbest afvoeren.

Wat als u het niet zeker weet?

Twijfelt u na de visuele controle? Neem geen risico. Een gecertificeerde asbestinspecteur kan ter plaatse een monster nemen en laten analyseren. De kosten voor een asbestinventarisatie starten rond de €300. Dat is aanzienlijk goedkoper dan de gezondheidsschade die blootstelling aan asbestvezels kan veroorzaken. Bekijk ook onze pagina over asbest in huis voor een overzicht van plekken waar asbest voorkomt.

Veelgestelde vragen

Hoe zie ik of mijn golfplaten asbest bevatten?

Kijk naar de kleur (grijs, mat), de textuur (zanderig, ruw), de aanwezigheid van witte vlekken of mosgroei, en de honingraatstructuur aan de onderzijde. Dateren de platen van vóór 1994? Dan is asbest zeer waarschijnlijk. Zekerheid geeft alleen een laboratoriumanalyse.

Is een golfplaat met asbest gevaarlijk als hij intact is?

Hechtgebonden asbestcement is in onbeschadigde toestand niet direct gevaarlijk. De vezels zijn gebonden in de cementmatrix en komen niet vrij. Zodra de plaat verweerd, beschadigd of gebroken is, neemt het risico sterk toe.

Mag ik asbest golfplaten zelf verwijderen?

Ja, tot maximaal 35 m² hechtgebonden asbest, mits de platen niet beschadigd zijn en u de veiligheidsregels volgt (wegwerpoverall, P3-masker, handschoenen, dubbele folie). Boven 35 m² of bij beschadigd materiaal is een gecertificeerd saneringsbedrijf verplicht.

Welke code staat er op asbestvrije golfplaten?

Asbestvrije golfplaten dragen vaak de code NT (No Asbestos Technology) of een codering die verwijst naar glasvezel- of polypropyleenvulling. Maar niet alle platen zijn gestempeld. Laat het labelen controleren of een monster analyseren bij twijfel.

Wat kost een asbestonderzoek voor golfplaten?

Een asbestinventarisatie kost gemiddeld €300 tot €600, afhankelijk van het aantal te nemen monsters en de bereikbaarheid. Het analyserapport ontvangt u doorgaans binnen 3 tot 5 werkdagen.